Lezingen

Nieuws
Werk
   -Alle
   -Ebooks
   -Luisterboeken
   -Bewerkt/Verfilmd
   -Vertaald
   -Bekroond

Auteur
   -Biografie
   -Bibliografie
   -Prijzen
   -Interviews
   -Standpunt
   -Dissertaties
   -Favorieten

Audio/Video
Foto's
Contact

Verfilmd

Interview
De Standaard, 24 oktober 2001
Raf Butstraen

Oefeningen in weerbaarheid

GENT -- "Ik sta helemaal achter de film, zowel emotioneel als verstandelijk," zegt Anne Provoost over de verfilming van haar succesboek Vallen. "De film strookt met wat ik bedoelde. Net zoals het boek gaat hij over wakker worden."

Al met haar eerste boek, Mijn tante is een grindewal, werd Anne Provoost een begrip in de Vlaamse jeugdliteratuur. Vallen, over racisme en de verleiding van extreem-rechts, was een schot in de roos. In Vlaanderen alleen al werden in de boekhandel vijftigduizend exemplaren verkocht. Daarbij kwamen nog evenveel exemplaren van de schooluitgave. Het boek vertelt hoe de zestienjarige Lucas met zijn moeder van Londen naar het zuiden van Frankrijk trekt. Dieven hebben er lelijk huisgehouden in het huis van Lucas' grootvader. In het dorp wordt nog altijd over hem gesproken en zo ontdekt Lucas dat zijn grootvader behoorlijk fout was tijdens de oorlog.

Had u verwacht dat Vallen zou worden verfilmd?

Ik had nog geen tijd gehad om daaraan te denken. Het was nog maar twee maanden uit toen er al een aanbod was. Ik ga er evenmin van uit dat verfilming het ultieme doel moet zijn van een schrijver. Je mag dat zelfs niet willen, anders maak je jezelf overbodig. Een boek is geen opstapje naar een film.

Voegt de film iets toe aan het boek?

Het gaat om hetzelfde verhaal, maar het wordt anders verteld. Dankzij Hans Herbots heb ik mij nieuwe vragen gesteld over het verhaal, bijvoorbeeld over de scène in het klooster. Drie vrouwen maken er kransen, dat wist ik, maar waarover praten ze? In het boek was een verslag daarover alleen maar ballast geweest. Maar een camera registreert alle aspecten van een scène. Een regisseur moet meer invullen.

Hoe is het boek ontstaan?

Ik schrijf als ik ongelooflijk veel zin heb om een bepaald verhaal te vertellen. Bij Vallen wilde ik iets vertellen over een kleinzoon die geleidelijk aan de weet komt dat zijn grootvader iets fout heeft gedaan. Verder had ik al een onderwerp voor een kortverhaal: wat doe je als iemand die je heel graag ziet in een brandende auto zit en je hem moet verminken om hem te redden? Die twee elementen heb ik samengebracht.

Pas na twee jaar kwam het extremisme erbij, niet omdat ik er ,,even iets aan wou doen'', maar omdat het verhaal erom vroeg. Door Lucas te confronteren met het hedendaagse extremisme, wordt het voor hem moeilijker om zijn grootvader zomaar te veroordelen. Lucas merkt dat hij zelf in die complexe realiteit zit.

Heeft u het boek herlezen vooraleer aan het scenario mee te werken?

Ik wou eerst niet meewerken aan het script. Van scenario schrijven heb ik geen kaas gegeten. Maar het eerste script daagde mij uit en zo kreeg ik zin om ook na te denken over de film. Ik wou begrijpen waarom Hans sommige ideeën had over het boek.

Was het een verrijking voor u?

Zonder twijfel. Als auteur ben je je eigen baas. Ik heb geleerd om samen te werken. Het leuke was dat we soms samen met hetzelfde voorstel kwamen. Dat Lucas een liefje in Londen moest hebben, bijvoorbeeld. In het boek laat hij zijn vrienden achter en hij belt ze voortdurend. Filmisch kan je daar niet veel mee beginnen.

In het boek is Caitlin, het Amerikaanse meisje dat met haar moeder in het klooster verblijft, zijn eerste liefje. In de film is dat duidelijk niet het geval. Hoewel hij thuis een vriendinnetje heeft, valt hij voor Caitlin en dat verhevigt de dramatiek.

Het is niet helemaal geloofwaardig dat Lucas een benzinebom gooit. Hij is ouder dan in het boek. Moet hij, na alles wat hij al hoorde, niet beter weten?

Hij gooit de bom omdat hij zich uitgesloten voelt. Hij voelt dat Caitlin met iets bezig is waar hij niet bij kan. Net als zovelen van zijn generatie ziet Lucas niet het verband dat oudere mensen zien, het verband tussen het rechts-extremisme in het Franse dorpje en de gebeurtenissen tijdens de Tweede Wereldoorlog.

Lucas redeneert anders. Dat je nu ,,migranten buiten'' kalkt, betekent voor hen nog niet dat je zestig jaar geleden de holocaust zou gesteund hebben. Dat gemis aan historisch perspectief is gevaarlijk. Wij zien fascistische trekjes als een opstapje naar ergere dingen. Anderzijds kafferen we zelf op de Hollanders.

Er is toch een groot verschil tussen kafferen en een bom gooien?

Hoe groot is de stap tussen iemand verwensen en iemand langzaam buitensluiten? Benoit verwijt Lucas dat hij wel beweert dat alles verkeerd loopt, maar dat hij er niets aan doet. Lucas laat dat niet over zich heen gaan. Met de bekende gevolgen.

Lucas moet Caitlin op een drastische manier uit een verongelukte auto bevrijden. Er komt zelfs een kettingzaag aan te pas. Was dat nodig?

Zonder Lucas' drastische ingreep heb je geen interessant verhaal. Zonder zijn optreden gaat het over omkeerbare dingen die we allemaal wel eens meemaken: een ongelukje, een gebroken been, een slecht examen. Na Caitlins ongeval is de liefde finaal kapot.

Mij boeit de onomkeerbaarheid. Ik zoek in literatuur naar situaties waarin ik me kan verplaatsen, zonder dat ik ze echt moet meemaken. Ik wil mij afvragen hoe ik zou reageren. Daarna heb ik het gevoel dat ik weerbaarder ben, want ik heb het al eens meegemaakt.

Ik weet het, dit is magisch denken, dit is kinderlijk. Maar het is mijn greep op alles wat er in mijn leven kan gebeuren. En dat is veel, zeker nu, in tijden van oorlog. Totnogtoe hebben we altijd geleefd met de gedachte dat we alles voor altijd hadden.

Ik vraag me af of we het recht hebben om gewoon voort te doen. Moeten we ons niet voorbereiden op iets waarop we totaal niet zijn voorbereid? Daarom zoek ik naar het ultieme dilemma, de ultieme vraagstelling, zoals in Sophie's choice.

Lucas maakt dat mee op het moment dat hij op een vreselijke manier Caitlin moet bevrijden. Het is zijn moment dat nooit meer kan worden goedgemaakt. Lap, foutu, gedaan.

Komt het nog goed met Lucas?
Ik denk van wel. Hij is nog jong. Schuld, boete, spijt zijn elementen waarmee hij zal leren leven.